در شرایطی که بخش معدن ایران با چالش تأمین پایدار مواد اولیه، کاهش کیفیت ذخایر سطحی و افزایش نیاز صنایع معدنی و فولادی مواجه است، تداوم توسعه این زنجیره بیش از هر زمان دیگری به تصمیمهای راهبردی در حوزه اکتشاف، سرمایهگذاری و فناوری وابسته شده است.
کارشناسان معتقدند همزمان با گسترش ظرفیتهای تولید، توسعه اکتشافات، بهرهگیری از فناوریهای نوین و ایجاد ثبات در سیاستگذاری نیز باید در دستور کار قرار گیرد؛ موضوعی که رئیس هیات مدیره هلدینگ سرمایهگذاری توسعه معادن و فلزات نیز در گفتوگویی اختصاصی با ایراسین بر آن تأکید کرده و این سه محور را مهمترین اولویتهای آینده معدن ایران دانسته است.
محمد آقاجانلو با اشاره به شکاف میان ظرفیت تولید فولاد و ظرفیت تأمین مواد اولیه اظهار کرد:
طی سالهای گذشته توسعه واحدهای فولادی با سرعت بیشتری نسبت به توسعه اکتشاف و استخراج انجام شده و تداوم این روند میتواند در آینده فشار بیشتری بر منابع معدنی کشور وارد کند.
وی با تأکید بر اینکه اکتشاف باید به یک اولویت ملی تبدیل شود، گفت:
توسعه اکتشافات عمیق، بهروزرسانی دادههای زمینشناسی و استفاده از فناوریهای نوین سنجش از راه دور، از مهمترین اقداماتی است که باید برای تضمین امنیت تأمین مواد اولیه دنبال شود.
به گفته این فعال حوزه معدن و صنایع معدنی، با توجه به زمانبر بودن فرآیند تبدیل اکتشاف به تولید، توقف یا کند شدن این بخش یک خطای راهبردی خواهد بود.
*** پیشنیازهای تأمین پایدار مواد اولیه
در ادامه، آقاجانلو ثبات مقررات را یکی از مهمترین پیشنیازهای جذب سرمایهگذاری در معدن دانست و افزود:
سرمایهگذاری معدنی ماهیتی بلندمدت و سرمایهبر دارد و در چنین شرایطی، قابلیت پیشبینی آینده برای سرمایهگذاران اهمیت بیشتری از بسیاری از عوامل دیگر پیدا میکند.
وی معتقد است حرکت به سمت چارچوبهای حقوقی شفاف و کمنوسان میتواند ریسک سرمایهگذاری را کاهش دهد.
آقاجانلو همچنین با اشاره به نقش دولت در توسعه اکتشافات تصریح کرد:
تهیه دادههای پایه زمینشناسی، اطلاعات ژئوفیزیکی و نقشههای دقیق باید به عنوان یک زیرساخت عمومی توسط دولت فراهم شود و شرکتهای بزرگ معدنی نیز با سرمایهگذاری و اجرای پروژهها، توسعه اکتشافات را پیش ببرند.
*** موتور محرک معدن آینده
آینده این صنعت بر پایه دیجیتالسازی، اتوماسیون و تصمیمگیری مبتنی بر داده شکل خواهد گرفت. استفاده از هوش مصنوعی در اکتشاف، سامانههای هوشمند در استخراج و تحلیل دادههای عملیاتی، علاوه بر افزایش بهرهوری، وابستگی به تجهیزات و زنجیرههای تأمین خارجی را نیز کاهش میدهد.
بسیاری از باطلهها و پسماندهای معدنی با استفاده از فناوریهای جدید قابلیت بازیابی دارند و این رویکرد میتواند علاوه بر ایجاد ارزش اقتصادی، در شرایط محدودیت منابع و اختلال در زنجیره تأمین، به افزایش تابآوری بخش معدن کمک کند.